Er zijn vele vormen en technieken waarin meditatie toegankelijk is. Gaandeweg dit artikel willen wij laten zien wat meditatie is en wat het inhoudt. Ook willen we gaande weg dit artikel bepaalde aannames omtrent meditatie wegnemen, door een beroep te doen op uw bereidheid om te ervaren.
Vaak wordt meditatie gezien als een actie, of als een non-actie. Meditatie is een actie in de zin dat er een keuze moment komt waarin er bepaald wordt dat er gemediteerd gaat worden. Vervolgens wordt er vaak een houding of een pose aangenomen die duidt op de actie van meditatie. Als dit al een ding is, dan is het een verankeren van een idee die je gedachten een richting geven. Later deze tekst komen we hier nog verder op terug.
Vormen van meditatie
Zoals gezegd zijn er veel vormen van meditatie. Je kunt denken aan geleide meditatie, chakra meditaties, dans meditaties enzovoort. De vormen waarin ze zich manifesteren is feitelijk niet zo interessant. Het is over het algemeen zo dat, als je een vorm van meditatie beheerst, het ook eenvoudiger is om de andere vormen te beheersen. De vraag is echter; waar leiden die vormen en technieken allemaal naar toe en wat is de functionaliteit die ze hebben als actie?
Er is een ‘mentale’ meditatievorm die je ‘zelfregulatie van attentie naar het Zelf in het Nu’ zou kunnen noemen. Er zijn ook een groot aantal Focus meditaties. Die zijn er dan weer in verschillende vormen. Zo is er de meditatie waarbij de focus ligt op een extern punt, een kaars, een stip, een karakter enzovoort. Dezelfde variant heb je ook op het interne vlak waarbij de aandacht gericht wordt op een specifiek punt in het lichaam, zoals ‘het derde oog chakra’, het punt tussen de wenkbrauwen. Of het lichaam als geheel. Het gaat hier om de richting, de actie in de meditatie is dus de richting die je geeft aan het proces. Ook kan het een richting zijn die je beoogt, een doelstelling. Echter heeft dit meer met invulling te maken dan met daadwerkelijke meditatie.
Waarvoor is meditatie een non-actie?
In het voorgaande stuk is uit de doeken gedaan dat de actie die plaats vindt binnen het begrip meditatie, gestoeld is op een aantal fenomenen; een denkrichting, een houding en positie en een doelstelling.
Wat is dan de non-actie? De non-actie is wat Lao Tse in zijn Taoïsme beschrijft als doen door niet-doen. Dit principe is dus terug te voeren tot de kern van meditatie. Immers is er de actie, de initiatie in de actie ‘meditatie’ waar de non-actie plaats vindt. De non-actie is het laten zijn van alles dat opkomt in het veld van bewuste gewaarwording. De feitelijke kern van meditatie is het gewaar zijn van bewustzijn en het bewustzijn van het gewaar zijn.
De focus ligt dan bij de woorden ‘gewaar zijn’ en ‘bewustzijn’. De kernwaarde die zowel in ‘bewust’ als in ‘gewaar’ terug komt is het ‘zijn’ ervan. Zijn is dus iets dat is. Maar wat is dat iets? Door verschillende technieken van meditatie tot je te nemen, zal je tot de conclusie komen dat je niet je lichaam bent, maar dat je het waarneemt. Door de mentale oefeningen kom je tot de conclusie dat je niet je denken bent, maar dat je denken een ‘tool’ is die je kunt gebruiken. Door jezelf vrij te maken in meditatie van je identiteit, je verleden, en je toekomst door middel van vergeving, ontstaat er een ruimte, die ruimte groeit in jouw waarneming naarmate jij je gewaar wordt van je werkelijke Zijn. En dat is dat Zijn wat is. Er is niets anders dan dat Zijn. Het is het meest fundamentele dat je bent.
Kortom er is een Zijn wat niet aan te wijzen, te beschrijven of te definiëren is. Ieder woord die je gebruikt om dit Zijn te beschrijven, brengt je verder bij de ervaring vandaan, zeker als je dat Zijn middels concepten probeert een verstandelijke plaats te geven. Meditatie is de actie die je tot de non-actie brengt.
En dan is er vrij zicht om al dat onvoorwaardelijk is, ongeremd waar te nemen.
Misvattingen van meditatie
Vaak wordt er gedacht dat meditatie een handeling of actie moet zijn, die vaak te maken heeft met zitten of staren. Maar op een gegeven moment is ieder moment meditatie, of je nu wakker bent of slaapt, werkt of rust. Mensen die dat niveau van ervaring kennen, noemen de normale kijk op meditatie ook wel zitten.
Een misvatting op meditatie is vaak dat er externe rust voor nodig is. Innerlijke rust is een gevolg van het mediteren, waardoor er altijd een dynamische ervaring van rust, balans en evenwicht is. Externe rust kan helpen om mensen in een meditatieve toestand te brengen, net als sfeervolle muziek en geur. Echter is het ook mogelijk je te bekwamen in meditatie met extern tumult. Het gaat namelijk om het laten groeien van die innerlijke kwaliteit. Deze kan alleen groeien als het die gelegenheid krijgt en dat krijgt het als u in de staat van ‘doen door niet doen’ bent. Neem simpelweg waar wat er binnen en buiten u voltrekt en zonder er een oordeel er over te vellen mag het zijn. Significante groei ontstaat als u de kwaliteit van doen door niet doen steeds meer gewaar wordt en kan ervaren in ieder moment, het eigen maken, integreren.
Ook is er de misvatting dat meditatie een locale actie is. Kortom een persoonlijke actie. Op het moment dat er werkelijke meditatie plaats vindt, is er overeenstemming met alles. En uit dat ontstaat bewustzijn en gewaarwording, compassie, respect, liefde en vrede, omdat dit begrippen zijn die we afzonderlijk gelabeld hebben, maar in feite zijn ze allemaal relatieve ervaringen van dat absolute, dat ene, dat Zijn van het Zelf. Het Ik Ben dat Ik Ben.
Ervaring spreekt meer dan woorden
Ik wil u vragen om met mij een korte meditatie te doen. Ga voor een moment achterover zitten en ontspan u. Sluit de ogen (na dit gelezen te hebben) en adem in een ontspannen wijze in en uit. Adem iets dieper zodat u zich echt gewaar bent van uw ademhaling, volg uw ademhaling met uw aandacht. Ga met uw aandacht naar uw hartcentrum (chakra) in het midden van uw borst en visualiseer in uw hartchakra twee bollen. Eén met licht, een zon, onwaarneembaar fel en helder. En een kleinere, donker, compact, een maan, koel en zwaar. Ervaar nu hoe de maan één wordt met de zon. De zon verlicht nu haar donkere kern, de maan. En de maan wordt steeds lichter en lichter. En ze zijn compleet met elkaar in overeenstemming.
De maan is het relatieve, het tijdelijke, het ego het manifeste. De zon is het Goddelijke.
Veel ervaar plezier. Doe deze oefening zo vaak als je wilt, ga er spontaan mee om, wees je echter wel bewust dat volharding, commitment een fundamenteel aspect van persoonlijke groei is.
www.building-eutopia.nl
Help
Sign In
QaR
February 2008 
Martijn is Building-Eutopia
Access: Public
